Sarsıdıcı hadisədən sonra: normal reaksiyalar

Qəza, zorakılıq, təbii fəlakət, müharibə və ya ani itki kimi sarsıdıcı hadisələrdən sonra insanın psixikası və bədəni güclü reaksiya verir. Bu reaksiyalar qorxuducu ola bilər, amma çox vaxt anormal hadisəyə normal cavabdır.

İlk həftələrdə tez-tez rast gəlinən reaksiyalar

Hadisənin təkrar-təkrar yada düşməsi, qorxulu yuxular. Hadisəni xatırladan yerlərdən, insanlardan qaçmaq. Diksinmək, daim ayıq-sayıq olmaq, yuxusuzluq. Hissizlik, «sanki film izləyirəm» hissi. Qəzəb, günahkarlıq, konsentrasiya çətinliyi.

Çox insanda bu reaksiyalar həftələr ərzində tədricən zəifləyir.

İlk günlərdə nə kömək edir

Təhlükəsizlik: mümkün qədər təhlükəsiz, tanış mühitdə olmaq. Əsas ehtiyaclar: yemək, su, yuxu, istirahət. Əlaqə: etibar etdiyiniz insanların yanında olmaq. Hadisə haqqında danışmaq istəsəniz danışın — amma məcbur deyilsiniz. Xəbərləri və hadisənin video görüntülərini təkrar-təkrar izləməkdən çəkinin. Spirtli içki ilə hissləri «susdurmağa» çalışmayın.

Özünüzü qınamayın

«Niyə hələ də keçmir?», «başqaları daha güclüdür» düşüncələri tez-tez gəlir. Hər kəsin sağalma tempi fərqlidir.

Nə vaxt mütəxəssis lazımdır

Reaksiyalar bir aydan çox davam edirsə və ya güclənirsə, gündəlik həyatı ciddi pozursa, psixoloqla danışmaq vacibdir. Travmadan sonrakı reaksiyalarla işləməyin effektiv yolları var. Özünüzə və ya başqasına zərər vermək fikirləri yaranarsa, dərhal 103 və ya 112-yə zəng edin.